Soğansız, sarımsaksız rica kartı, lokantada ya da yemekhanede derdinizi uzun uzun anlatmadan mutfağa iletmenizi sağlayan kısa bir metindir. Garsona gösterirsiniz; soğan ve sarımsak konmamasını, sosun ayrı gelmesini rica eder. Aşağıda yazdırılabilir kart, paket sipariş notu ve ev sahibine gönderebileceğiniz mesaj örneği var. Kart genel bir araçtır; kişiye özel beslenme planı değildir.
Not: Bu sayfa genel bilgi verir; kişiye özel beslenme planı değildir. Soğan ve sarımsağı azaltmak düşük FODMAP diyetinin kısa süreli bir aşamasıdır. Bu kısıtlamayı uzun süre kendi başınıza uygulamayın; diyetisyeniniz ve hekiminizle birlikte yürütün.
Kart ne zaman işe yarar?
Soğan ve sarımsak Türk mutfağında neredeyse her tencereye girer. Dışarıda yerken bunu her seferinde anlatmak yorucu olabilir. Kart işi kısaltır.
İş yeri yemekhanesinde: yemeği servis eden kişiye ya da mutfak sorumlusuna gösterirsiniz.
Paket siparişte: kısa hâlini sipariş notuna yazarsınız.
Misafirlikte, bayram ya da iftar sofrasında: ev sahibine önceden kısa bir mesaj gönderirsiniz.
Garsona gösterilecek kart
Telefonla ekran görüntüsünü alıp saklayabilir ya da yazdırıp cüzdanınıza koyabilirsiniz. Yazdırdığınızda kart ayrı kâğıda çıkar.
Mutfağa küçük bir ricam var
Sindirimim hassas. Soğan ve sarımsak bana dokunuyor. Alerjim yok. Yemeğim hazırlanırken şunları rica ediyorum:
1. Yemeğimde soğan ve sarımsak olmasın. Soğan tozu ve sarımsak tozu da buna dahil.
2. Et, tavuk ya da balık marinesiz, sade ızgara olsun.
3. Sos konmasın ya da ayrı gelsin. Salataya zeytinyağı ve limon yeter.
4. Pilav ya da çorba bulyonla pişiyorsa lütfen söyleyin.
5. Bunlar mümkün değilse haber verin, menüden başka bir yemek seçerim. Teşekkür ederim.
Paket sipariş notuna yazılacak kısa metin
Sipariş notları kısa okunur. Tek satır yeter:
Soğansız ve sarımsaksız olsun lütfen. Sos ayrı gelsin. Teşekkürler.
Ev sahibine gönderilecek mesaj örneği
Misafirlikte en rahat yol, birkaç gün önceden haber vermektir. Ev sahibi sofrayı kurduktan sonra söylemek iki tarafı da zorlar. Mesajı kendi sözlerinizle değiştirebilirsiniz:
Davetin için teşekkür ederim, geliyorum. Bir süredir diyetisyenimle beslenme düzenimi ayarlıyoruz; soğan ve sarımsak şu sıralar bana dokunuyor. Benim için ayrı yemek yapmana gerek yok. Sofrada pilav, salata ya da ızgara gibi sade bir şey olursa bana yeter. İstersen ben de bir tabak getireyim.
Lokanta yemeklerinde soğan ve sarımsak nerede olur?
Tabakta görünmese de çoğu zaman harcın, marinenin ya da sosun içindedir. Aşağıdaki tablo neyi sormanız gerektiğini gösterir. Tarifler lokantadan lokantaya değişir; emin olmadığınızda sorun.
Yemek
Soğan, sarımsak nerede olabilir?
Ne rica edilir?
Köfte
Harcında
Köfte yerine sade ızgara et ya da tavuk
Tavuk şiş, kanat, pirzola
Marinesinde, sosunda
"Marinesiz olanı var mı?" diye sorun
Pilav
Bulyonda ya da pişirme suyunda
Sade pilav ya da haşlanmış patates
Çorba
Kavrulan soğanda, hazır çorba karışımında
İçindekileri sorun ya da çorbayı atlayın
Salata
Doğranmış soğanda, hazır sosta
Soğansız salata, yanında zeytinyağı ve limon
Sulu yemek, zeytinyağlı
Soğanla birlikte pişer, sonradan ayrılamaz
O öğün ızgara ve sade bir yan yemek seçin
Cacık, yoğurtlu meze
Ezilmiş sarımsakta
"Sarımsaksızı olur mu?" diye sorun
Menemen, omlet
Soğanlı tarifte
Soğansız menemen ya da sade omlet
Hangi yemeklerin genellikle rahat gittiğini SIBO'da dışarıda yemek yazısında anlattık. Besinlerin etkisi porsiyona ve kişiye göre değişir.
Kartı gösterirken işinizi kolaylaştıran beş alışkanlık
Siparişi verirken gösterin. Yemek geldikten sonra söylemek mutfağı da sizi de zorlar.
Kısa tutun. Ayrıntılı açıklama yapmak zorunda değilsiniz. "Sindirimim hassas" demek yeter.
Alerji demeyin. Alerjiniz yoksa doğru olanı söyleyin: soğan ve sarımsak size dokunuyor.
Sade yemeği seçin. Izgara, sade pilav, haşlanmış patates ve limonlu salata çoğu lokantada bulunur ve mutfak için de kolaydır.
Size uyan yeri not edin. Bir lokantada rahat ettiyseniz sonraki sefer aynı yemeği isteyebilirsiniz.
Rica karşılanmazsa ne yapılır?
Kalabalık bir saatte ya da hazır pişmiş yemek satan bir yerde ricanız karşılanmayabilir. O zaman menüdeki en sade seçeneğe yönelin ve porsiyonu küçük tutun. Tek bir öğün gidişatı değiştirmez. Şikâyet olursa sonraki öğünlerde bildiğiniz, size iyi gelen yemeklerle devam edin. Ortak sofralardan sürekli uzak durmak ise yeme kaygısını artırabilir; böyle hissediyorsanız diyetisyeninize söyleyin.
Bu karta ne kadar süre ihtiyacınız olur?
Kart, soğan ve sarımsağın azaltıldığı dönem içindir. Bu dönem geçicidir. Sonraki aşamada ikisi ayrı ayrı ve küçük miktarla yeniden denenir. Ne kadarının size uyduğu o zaman anlaşılır; bu kişiden kişiye değişir. Ayrıntısı yeniden ekleme dönemi sayfasında. Evde soğansız lezzeti nasıl kuracağınızı soğan sarımsak yerine ne kullanılır yazısında, paketli ürünlerde soğan ve sarımsağı nasıl tanıyacağınızı etiket okuma yazısında bulabilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Ne yerseniz yiyin geçmeyen şişkinlik, istemeden kilo kaybı, dışkıda kan, geceleri uyandıran ağrı ya da ishal, ateş ya da inatçı kusma varsa beslenme düzenlemesini beklemeyin, hekiminize başvurun. Tanıyı hekim koyar; beslenme danışmanlığı tedavinin yerini tutmaz.
Dışarıda yemeği birlikte planlayalım
İş yemekleri, yemekhane ya da sık seyahat sofranızı zorlaştırıyorsa bunu görüşmede konuşabiliriz. Nasıl ilerlediğimizi SIBO diyeti danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.
Soğansız, sarımsaksız rica kartı hakkında sık sorulanlar
Garsona "alerjim var" desem daha kolay olmaz mı?
Alerjiniz yoksa öyle söylemeyin. Mutfaklar alerji bildirimini ayrı bir özenle ele alır; bu söz gerçek alerjisi olanlar için ayrılmış bir uyarıdır. "Sindirimim hassas, soğan ve sarımsak bana dokunuyor" demek hem doğrudur hem de çoğu yerde yeterince ciddiye alınır. Gerçekten besin alerjiniz varsa bunu hekiminizin anlattığı biçimde ayrıca bildirin.
Soğanı tabaktan ayıklasam yeterli olur mu?
Çoğu zaman yetmez. Soğan ve sarımsaktaki fruktan suda çözünür; yemek pişerken suyuna geçer. Bu yüzden sulu yemekte, çorbada ya da sosta parçaları ayıklamak yemeği soğansız yapmaz. Kısıtlı dönemde soğansız pişmiş bir yemek ya da sade ızgara seçmek daha kolaydır. Ne kadarının size dokunduğu yeniden ekleme döneminde anlaşılır.
Kartı göstermekten çekiniyorum, ne yapabilirim?
Kartı göstermek zorunda değilsiniz; iki cümleyle söylemek de olur: "Yemeğim soğansız ve sarımsaksız olabilir mi? Sos ayrı gelsin lütfen." Menüye önceden bakıp sade bir ızgara ve yanına sade pilav ya da patates seçerseniz çoğu zaman soru sormanız bile gerekmez. Dışarıda yemekten sürekli kaçınmak yerine bunu diyetisyeninizle konuşun.
Bu kartı ne kadar süre kullanacağım?
Soğan ve sarımsağın azaltıldığı dönem geçicidir; süresini diyetisyeniniz ve hekiminiz belirler. Sonraki aşamada ikisi ayrı ayrı ve küçük miktarla yeniden denenir. Ne kadarının size uyduğu kişiden kişiye değişir; az miktar rahat gidiyorsa karta da gerek kalmaz. Bu kısıtlamayı uzun süre kendi başınıza sürdürmeyin; sofranız gereğinden fazla daralabilir.
Yanıtlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve ilaç tedavisi hekimin alanıdır; size uygun beslenme düzeni görüşmede birlikte planlanır.
Sorunuz listede yok mu?
Listede olmayan sorularınızı WhatsApp'tan ya da iletişim formundan iletebilirsiniz.