SIBO ve IBS Arasındaki Fark

SIBO IBS farkı nedir?

İkisi de şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal ya da kabızlık yapar. Aradaki temel fark, şikâyetin kaynağının nasıl tanımlandığıdır. SIBO'da ince bağırsakta ölçülebilen bir bakteri fazlalığı söz konusudur. IBS'de ise bağırsak yapısal olarak sağlamdır ama çalışma biçimi ve hassasiyeti değişmiştir. SIBO ve IBS farkını anlamak, doğru tedaviye ve doğru beslenme planına giden ilk adımdır.

IBS nedir?

IBS (huzursuz bağırsak sendromu), bağırsakta görünür bir hasar olmadan tekrarlayan karın ağrısı ve dışkılama düzeninde değişikliklerle seyreden yaygın bir durumdur. Bağırsak hareketlerindeki değişiklikler, bağırsağın daha hassas olması ve beyin ile bağırsak arasındaki iletişim rol oynar. Stres şikâyetleri artırabilir.

IBS kendi içinde ishal baskın, kabızlık baskın ve karışık tip olarak ayrılır. Kesin bir test ile konmaz. Hekim belirtilere bakar ve gerekirse kan tahlili, dışkı tahlili ya da başka tetkiklerle benzer hastalıkları dışlar.

IBS tanısı nasıl konur?

Hekim son birkaç ayda tekrarlayan karın ağrısına ve bu ağrının dışkılamayla ilişkisine bakar. Ağrının dışkılamadan sonra değişmesi, dışkılama sıklığında ya da dışkının kıvamında değişiklik IBS'yi düşündüren işaretlerdir. Kanlı dışkı, kilo kaybı ya da kansızlık gibi uyarı belirtileri varsa önce başka hastalıklar araştırılır. IBS tanısı ancak bu değerlendirmeden sonra konur.

SIBO nedir?

SIBO, ince bağırsakta normalde az sayıda bulunan bakterilerin aşırı çoğalmasıdır. Bakteriler besinleri erkenden mayalar ve gaz oluşur. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması, geçirilmiş ameliyatlar ve yapısal sorunlar risk etkenleri arasındadır. İlerlemiş durumlarda besinlerin emilimi bozulabilir ve B12 eksikliği ya da kilo kaybı görülebilir. IBS'den ayrılan önemli noktalardan biri budur. Ayrıntılar için SIBO nedir sayfasına bakabilirsiniz.

SIBO ve IBS karşılaştırma tablosu

SIBO ve IBS birlikte olur mu?

Olabilir. IBS tanısı almış kişilerin bir kısmında nefes testinde SIBO saptanır. Bu oran çalışmadan çalışmaya çok değişir, çünkü kullanılan test ve ölçütler farklıdır. IBS'de bağırsak hareketlerinin değişmesi SIBO'ya zemin hazırlayabilir. Bazı araştırmacılar ise IBS tanısı alan kişilerin bir bölümünde şikâyetlerin asıl kaynağının SIBO olabileceğini düşünür. Bu konu hâlâ araştırılmaktadır.

Uzun süredir IBS tanısıyla yaşıyor ve şikâyetleriniz beklenen şekilde azalmıyorsa, hekiminizle SIBO ihtimalini konuşabilirsiniz. Kontrol görüşmesine giderken şikâyetlerinizin ne zamandır sürdüğünü, hangi besinlerden sonra arttığını ve şimdiye kadar hangi tedavileri denediğinizi not almanız görüşmeyi kolaylaştırır.

SIBO ve IBS nasıl ayırt edilir?

Ayrımı belirtilere bakarak yapmak zordur. Gastroenteroloji uzmanı şikâyetlerinizin süresini, risk etkenlerini ve kullandığınız ilaçları değerlendirir. SIBO'dan şüphelenirse nefes testi ister. Testin nasıl yapıldığı SIBO testi sayfasında anlatılıyor.

Şu ipuçları hekimi SIBO yönünde düşündürebilir: geçirilmiş bağırsak ameliyatı, diyabet ya da tiroidin az çalışması gibi hareketi yavaşlatan bir hastalık, B12 eksikliği ya da istemeden kilo kaybı. Bunlar yalnız ipucudur, tanıyı test ve hekim değerlendirmesi koyar.

SIBO ve IBS'de düşük FODMAP diyeti

Düşük FODMAP diyeti iki durumda da kullanılır. FODMAP, bağırsakta kolay mayalanan bazı karbonhidratlardır. IBS'de bu diyetin şikâyetleri azalttığı çalışmalarla gösterilmiştir. SIBO'da kanıt daha sınırlıdır, ama şişkinlik ve gazı azaltmak için sık başvurulur.

Her iki durumda da diyet kısa süreli uygulanır. Ardından besinler tek tek geri eklenir ve kişiye özel, geniş bir düzen kurulur. Uzun süre katı kısıtlama yetersiz beslenmeye ve bağırsak bakterilerinin çeşitliliğinin azalmasına yol açabilir. Uygulama ayrıntıları düşük FODMAP diyeti sayfasında.

SIBO ve IBS'de beslenme nasıl planlanır?

• Önce tanıyı netleştirin. Beslenme planı tanıya göre şekillenir.
• Bir hafta boyunca ne yediğinizi ve şikâyetlerinizi not alın.
• Düzenli öğün, ölçülü porsiyon ve yavaş yemek iki durumda da işe yarar.
• Bir besin size dokunuyorsa onu tamamen bırakmadan önce daha küçük bir porsiyonla denemeyi düşünün.
• Stres ve uyku düzeni IBS'de şikâyetleri belirgin etkiler, bunları da göz önünde bulundurun.

Günlük düzenin nasıl kurulacağını SIBO'da beslenme sayfasında anlattık. IBS için beslenme danışmanlığı hakkında bilgiyi IBS beslenme danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.

Şu durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurun: istemsiz kilo kaybı, kanlı ya da siyah dışkı, geceleri uyandıran ishal, ateş, kansızlık, yutma güçlüğü, 50 yaşından sonra yeni başlayan şikâyet.

Kaynaklar

1. NHS. Irritable bowel syndrome (IBS) (yeni sekmede açılır) — IBS tanımı, belirtileri ve tanı yaklaşımı
2. Halmos EP. ve ark. A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology 2014 (yeni sekmede açılır) — Düşük FODMAP diyetinin IBS'de şikâyetleri azalttığı
3. Pimentel M. ve ark. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol 2020 (yeni sekmede açılır) — SIBO tanımı, IBS ile örtüşme ve nefes testi
4. Monash University. About FODMAPs and IBS (yeni sekmede açılır) — Düşük FODMAP diyetinin aşamaları

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com