Karında gaz çoğu zaman yutulan hava ve bağırsak bakterilerinin bazı besinleri mayalamasıyla oluşur. Gazlı içecek, hızlı yeme, baklagil, soğan ve bazı tatlandırıcılar gazı artırır. Yavaş yemek, porsiyonu küçültmek ve yürümek çoğu kişiyi rahatlatır. Gaz şişkinlik, ağrı ya da dışkı değişikliğiyle haftalarca sürüyorsa hekime görünmek gerekir.
Karında gaz neden olur diye soranların çoğunda neden günlük hayattadır. Gaz, yemek yerken yutulan havadan ve bağırsak bakterilerinin sindirilmeyen karbonhidratları mayalamasından oluşur. Gün içinde gaz çıkarmak normaldir. Gaz ağrı, şişkinlik ya da dışkı değişikliğiyle haftalarca sürüyorsa altta yatan bir neden aranır.
Karında gaz neden olur?
Gazın kaynağı iki yerdir. Birincisi ağızdan yutulan havadır. Hızlı yemek, pipetle içmek, sakız çiğnemek ve sigara içmek yutulan havayı artırır. İkincisi bağırsaktaki bakterilerdir. İnce bağırsakta sindirilmeyen bazı karbonhidratlar kalın bağırsağa geçer, orada mayalanır ve gaz çıkar.
Kabızlık da gazı artırır. Dışkı bağırsakta uzun kaldıkça mayalanma sürer ve gaz birikir. Laktoz intoleransı, IBS (huzursuz bağırsak sendromu) ve çölyak gibi durumlar da gazla birlikte görülebilir.
Bazı kişilerde gaz miktarı normaldir ama bağırsak gaza fazla duyarlıdır. Bu kişiler az gazı bile ağrı ve gerginlik olarak hisseder. IBS'de bu durum sık görülür. Bu yüzden şikâyetin şiddeti gazın miktarını tam olarak yansıtmayabilir.
Yaşam düzeni de rol oynar. Uzun süre oturmak, düzensiz öğünler, gece geç yemek ve stresli dönemler gazı ve şişkinliği artırabilir. Hareket etmek bağırsağın gazı ilerletmesine yardım eder.
Gaz yapan besinler hangileri?
Gazı artıran besinler kişiden kişiye değişir. Sık şikâyet edilenler şunlardır:
- Fasulye, nohut, mercimek gibi baklagiller
- Soğan, sarımsak, pırasa
- Lahana, brokoli, karnabahar
- Elma, armut gibi bazı meyveler
- Süt ve laktoz içeren ürünler (laktoz hassasiyeti olanlarda)
- Sorbitol ve benzeri tatlandırıcılar içeren şekersiz ürünler
- Gazlı içecekler
Bu besinlerin çoğu sağlıklıdır ve tamamen kesilmeleri gerekmez. Çoğu zaman porsiyonu küçültmek ya da aynı öğünde üst üste bindirmemek yeter.
Gaz sıkışması nedir, nasıl geçer?
Gaz sıkışması, gazın bağırsağın bir bölümünde takılıp keskin, yer değiştiren bir ağrı yapmasıdır. Ağrı bazen göğse ya da sırta vurur. Gaz çıktığında genellikle rahatlarsınız.
Kısa bir yürüyüş, sol yanınıza uzanmak ya da dizlerinizi karnınıza çekmek gazın ilerlemesine yardım edebilir. Karnı saat yönünde hafifçe ovmak da bazı kişileri rahatlatır. Göğüs ağrısı nefes darlığı ya da terlemeyle birlikteyse bunu gaz sanıp beklemeyin, acil yardım alın.
Gaza ne iyi gelir?
Günlük birkaç alışkanlık gaz şikâyetini çoğu kişide hafifletir:
- Yavaş yemek ve iyi çiğnemek
- Gazlı içecekleri ve sakızı azaltmak
- Büyük öğün yerine orta porsiyonlarla düzenli yemek
- Gün içinde yeterli su içmek ve hareket etmek
- Hangi besinden sonra gazın arttığını iki hafta not etmek
Öğün düzeninin gaz ve şişkinliğe etkisini SIBO'da öğün düzeni sayfasında anlattık. Eczanede satılan gaz giderici ürünleri kullanmadan önce hekiminize danışın.
Karında gaz SIBO belirtisi olabilir mi?
Olabilir. SIBO'da (ince bağırsakta bakterilerin aşırı çoğalması) bakteriler besinleri erkenden mayalar ve gaz artar. Gaza çoğu zaman şişkinlik, karın rahatsızlığı ve ishal ya da kabızlık eşlik eder. Diğer belirtileri SIBO belirtileri rehberinde bulabilirsiniz.
SIBO'da gaz çoğu zaman yemekten kısa süre sonra artar. Bunun nedeni, mayalanmanın kalın bağırsağa ulaşmadan ince bağırsakta başlamasıdır. Yine de bu zamanlama tek başına tanı koydurmaz.
Gazı olan herkeste SIBO yoktur. Aynı şikâyetler IBS ve laktoz intoleransında da sık görülür. Sürekli karın şişliği yaşıyorsanız sürekli şişkinlik neden olur yazısı nedenleri sırasıyla anlatıyor. IBS ve SIBO'da sık kullanılan düşük FODMAP diyeti kısa süreli bir plandır ve diyetisyen eşliğinde uygulanır.
Gaz şikâyeti için ne zaman doktora gidilir?
Gaz haftalardır sürüyor, ağrı yapıyor ya da dışkı düzeninizi değiştiriyorsa aile hekimi ya da gastroenteroloji uzmanına başvurun. Şu belirtilerden biri varsa beklemeyin:
- istemsiz kilo kaybı
- kanlı ya da siyah dışkı
- geceleri uykudan uyandıran ishal
- ateş
- kansızlık
- yutma güçlüğü
- 50 yaşından sonra yeni başlayan şikâyet
Tanı ve ilaç tedavisi hekimin alanıdır. Gazı artıran besinleri bulmayı ve sofranızı daraltmadan düzenlemeyi diyetisyeninizle planlarsınız.
Sık sorulan sorular
Gaz sıkışmasına ne iyi gelir?
Kısa bir yürüyüş, sol yana uzanmak ve dizleri karna çekmek gazın ilerlemesine yardım edebilir. Sık tekrarlıyorsa hangi besinlerden sonra olduğunu not edip hekiminizle paylaşın.
Günde kaç kez gaz çıkarmak normaldir?
Gaz çıkarmak herkeste olur ve sayı kişiden kişiye değişir. Gaz önceki düzeninize göre belirgin arttıysa, kötü kokulu ishal ya da ağrı eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Gece artan gaz neyi gösterir?
Akşam yemeğinin geç ve ağır olması gece gazını artırabilir. Yemeği yatmadan birkaç saat önce bitirmek çoğu kişide rahatlatır. Geceleri uyandıran ishal ise hekime başvurma nedenidir.
Kaynaklar
- NHS — Flatulence (yeni sekmede açılır) — Gazın nedenleri, gaz yapan besinler ve günlük öneriler
- NHS — Bloating (yeni sekmede açılır) — Şişkinlik ve hekime başvurma durumları
- Pimentel M. ve ark. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol 2020 (yeni sekmede açılır) — SIBO'da gaz ve şişkinliğin mekanizması
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com
Sık aranan konular
- SIBO diyet listesi
- Düşük FODMAP diyeti
- Örnek SIBO menüsü
- Nefes testi öncesi beslenme
- SIBO belirtileri
- SIBO geçer mi?
İlgili yazılar
-
SIBO mu, Mantar (SIFO) mu, Histamin mi? Farkları
Üçü de şişkinlik ve gaz gibi benzer şikâyetler yapabilir, ama ayrı durumlardır. SIBO ince bağırsakta bakterilerin, SIFO ise mantarların aşırı çoğalmas...
-
Sürekli Şişkinlik Neden Olur? SIBO Olabilir mi?
Sürekli şişkinlik çoğu zaman hızlı yeme, gazlı içecek, laktoz hassasiyeti, kabızlık ya da IBS gibi yaygın nedenlerden kaynaklanır. Daha seyrek olarak...
-
SIBO B12 Eksikliği ve Demir Eksikliği Yapar mı?
SIBO B12 eksikliği yapabilir, çünkü ince bağırsakta çoğalan bakteriler B12 vitaminini sizden önce kullanır. Demir eksikliği de görülebilir, ama nedeni...