SIBO Diyeti Nedir, Nasıl Uygulanır?

SIBO diyeti nedir?

SIBO (ince bağırsakta bakterilerin aşırı çoğalması) olan kişide bu besinler erkenden mayalanır ve gaz oluşur. Diyetin amacı bu mayalanmayı azaltıp şişkinlik, gaz ve karın rahatsızlığını hafifletmektir.

Diyet hastalığı tek başına ortadan kaldırmaz. Tanı ve ilaç tedavisi hekimin alanıdır. Beslenme bu sürecin destekleyici parçasıdır ve tedavi sırasında da sonrasında da işe yarar. Hastalığın kendisini merak ediyorsanız SIBO nedir sayfasından başlayabilirsiniz.

SIBO diyeti ile düşük FODMAP diyeti aynı şey mi?

Büyük ölçüde örtüşürler. SIBO'da en sık kullanılan yaklaşım düşük FODMAP diyetidir. FODMAP (bağırsakta kolay mayalanan bazı karbonhidratlar) soğan, sarımsak, buğday, bazı meyveler, baklagiller ve laktozlu sütte bol bulunur.

Düşük FODMAP diyeti IBS (huzursuz bağırsak sendromu) için iyi çalışılmıştır. SIBO'daki kanıt daha sınırlıdır. Yine de şişkinlik ve gazı azaltmak için sık başvurulan bir yoldur. Ayrıntıları düşük FODMAP diyeti sayfasında bulabilirsiniz.

SIBO diyeti nasıl yapılır? Üç aşama

1. Kısa süreli azaltma. Kolay mayalanan besinler genellikle 2 ila 6 hafta azaltılır. Bu sürede hangi şikâyetin hafiflediğini not alırsınız.
2. Yeniden ekleme. Besin grupları tek tek, küçük miktarlarla geri eklenir. Hangi besinin size dokunduğu bu aşamada ortaya çıkar.
3. Kişiye özel düzen. Sorun çıkarmayan bütün besinler sofranıza geri döner. Yalnız gerçekten rahatsız eden besinler sınırlı kalır.

İkinci aşama çoğu zaman atlanır. Oysa diyetin asıl sonucu orada alınır. Nasıl yapıldığını yeniden ekleme dönemi sayfasında adım adım anlattık.

SIBO diyetinde ne yenir, ne yenmez?

Azaltma döneminde genellikle iyi gidenler şunlardır: pirinç, patates, küçük porsiyon yulaf, havuç, kabak, ıspanak, domates, salatalık, çilek, portakal, kivi, yumurta, et, tavuk, balık, laktozsuz süt ve sert peynirler.

Genellikle azaltılanlar şunlardır: soğan, sarımsak, buğday ekmeği ve makarna, elma, armut, karpuz, bal, nohut, mercimek, kuru fasulye, laktozlu süt ve sorbitol gibi tatlandırıcılar. Porsiyon önemlidir. Aynı besin küçük miktarda sorun çıkarmazken büyük miktarda şikâyet yapabilir. Grup grup tablo için SIBO diyet listesi sayfasına bakabilirsiniz.

Azaltma döneminde bir gün nasıl görünür?

Kahvaltıda haşlanmış yumurta, bir dilim kaşar, domates, salatalık ve bir dilim glutensiz ya da ekşi maya ekmeği olabilir. Öğlen ızgara tavuk, pirinç pilavı ve soğansız çoban salata yenebilir. Akşam fırında balık, haşlanmış patates ve zeytinyağlı ıspanak iyi bir seçenektir.

Yemekler soğan ve sarımsak olmadan pişer. Lezzeti kimyon, kekik, nane, limon ve taze soğanın yeşil kısmı verir. Üç günlük bir plan için örnek SIBO diyet menüsü sayfasını inceleyebilirsiniz. Bu menü fikir vermek içindir, size özel bir program yerine geçmez.

SIBO diyetine başlamadan önce ne yapmalı?

• Tanının bir gastroenteroloji uzmanı tarafından konduğundan emin olun.
• Bir hafta boyunca ne yediğinizi ve hangi şikâyeti ne zaman yaşadığınızı not edin. Bu not, sonraki aşamalarda karşılaştırma yapmanızı sağlar.
• Mutfağınızı gözden geçirin. Hazır sos, bulyon ve baharat karışımlarının etiketinde soğan ve sarımsak tozu olup olmadığına bakın.
• Kullandığınız ilaç ve takviyeleri hekiminizle konuşun. Bazı şuruplar ve tabletler sorbitol gibi tatlandırıcılar içerebilir.

SIBO diyeti kimlere uygun?

• Hekim tarafından SIBO tanısı konmuş ve şişkinlik, gaz, ishal ya da kabızlık yaşayan kişiler.
• Tedavi sürecinde şikâyetlerini hafifletmek isteyenler.
• Tedaviden sonra hangi besinlerin dokunduğunu öğrenmek isteyenler.

Bazı durumlarda kısıtlayıcı diyet dikkatle planlanmalıdır. Kilo kaybı yaşayan, yeme bozukluğu öyküsü olan, hamile ya da emziren kişiler ve çocuklar bunlardan bazılarıdır. Bu kişilerde diyet diyetisyen eşliğinde ve daha esnek kurulur.

SIBO diyetinde sık yapılan hatalar

• Azaltma dönemini aylarca uzatmak. Uzun süreli katı kısıtlama yetersiz beslenmeye, bağırsak bakterilerinin çeşitliliğinin azalmasına ve yemek kaygısına yol açabilir.
• Tanı konmadan kendi kendine diyete başlamak. Benzer şikâyetler çölyak, laktoz intoleransı ya da IBS gibi durumlarda da görülür.
• Her şeyi aynı anda kesmek. Neyin işe yaradığı anlaşılmaz hâle gelir.
• Yeniden ekleme aşamasını atlamak ve listeyi kalıcı yasak listesine çevirmek.
• İnternette dolaşan bitkisel kürlere ya da "bağırsak temizliği" yöntemlerine güvenmek. Bunların kanıtı yoktur.

SIBO diyeti ne kadar sürer?

Azaltma aşaması genellikle 2 ila 6 hafta sürer. Yeniden ekleme birkaç hafta daha alır. Sonrasında ulaşılan kişiye özel düzen uzun süre devam eder. Süre kişiden kişiye değişir. Ayrıntılı takvim için SIBO diyeti ne kadar sürer sayfasına göz atabilirsiniz.

Şikâyetleriniz diyete rağmen sürüyorsa ya da şu belirtilerden biri varsa hekime başvurun: istemsiz kilo kaybı, kanlı ya da siyah dışkı, geceleri uyandıran ishal, ateş, kansızlık, yutma güçlüğü, 50 yaşından sonra yeni başlayan şikâyet.

Kaynaklar

1. Monash University. About FODMAPs and IBS (yeni sekmede açılır) — FODMAP tanımı ve düşük FODMAP diyetinin aşamaları
2. Halmos EP. ve ark. A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology 2014 (yeni sekmede açılır) — Düşük FODMAP diyetinin IBS'de şikâyetleri azalttığı
3. Pimentel M. ve ark. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol 2020 (yeni sekmede açılır) — SIBO tanımı, tanı ve tedavinin hekim tarafından yürütülmesi

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com