SIBO Nedir? İnce Bağırsakta Bakteri Çoğalması

SIBO nedir, açılımı ne?

SIBO, İngilizce "small intestinal bacterial overgrowth" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi ince bağırsakta bakterilerin aşırı çoğalmasıdır. Bağırsak bakterilerinin çoğu kalın bağırsakta yaşar. İnce bağırsakta ise normalde az sayıda bakteri bulunur. Bu sayı olması gerekenin çok üstüne çıktığında SIBO'dan söz edilir.

Fazla bakteri, yediğiniz besinleri kalın bağırsağa ulaşmadan mayalamaya başlar. Mayalanma sırasında gaz oluşur. Şişkinlik, gaz ve karın rahatsızlığı büyük ölçüde buradan gelir.

İnce bağırsakta bakteri çoğalması nasıl olur?

Vücudun bakterileri ince bağırsakta az tutan birkaç koruma yolu vardır. Mide asidi bakterilerin bir kısmını yok eder. Bağırsağın öğün aralarındaki temizlik dalgası, kalan bakterileri ve besin artıklarını ileri doğru süpürür. İnce bağırsakla kalın bağırsak arasındaki kapakçık da geri kaçışı sınırlar.

Bu korumalardan biri zayıfladığında bakteriler çoğalabilir. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması, geçirilmiş ameliyatlar ve yapısal sorunlar bunun başında gelir. Risk etkenlerini SIBO neden olur sayfasında ayrıntılı anlattık. Bazı kişilerde kesin bir neden bulunamaz.

SIBO hastalığı hangi belirtileri verir?

• Şişkinlik ve karında gerginlik hissi
• Gaz ve geğirme
• Karın ağrısı ya da rahatsızlığı
• İshal, bazen kabızlık
• Bulantı ve çabuk doyma

İlerlemiş durumlarda besinlerin emilimi bozulabilir. Bu durumda kilo kaybı, B12 eksikliği ve yağlı, kokulu dışkı görülebilir. Belirtiler tek başına SIBO'yu kanıtlamaz. Aynı şikâyetler IBS (huzursuz bağırsak sendromu), çölyak ve laktoz intoleransında da görülür. Ayrıntılar SIBO belirtileri sayfasında.

SIBO kimlerde daha sık görülür?

SIBO her yaşta görülebilir. Bazı gruplarda ise daha sık rastlanır:

• Diyabet, tiroidin az çalışması ya da skleroderma gibi bağırsak hareketlerini yavaşlatan hastalığı olanlar
• Mide ya da bağırsak ameliyatı geçirmiş olanlar
• Bağırsakta darlık ya da divertikül (bağırsak duvarında küçük cep) gibi yapısal sorunu olanlar
• Uzun süre mide asidini baskılayan ilaç kullananlar (bu ilişki tartışmalıdır)
• İleri yaştakiler ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar
• IBS tanısı almış kişilerin bir kısmı

SIBO türleri nelerdir?

Bakterilerin ürettiği gaza göre iki ana tür ayrılır. Hidrojen baskın tip daha çok ishalle ilişkilidir. Metan baskın tipin güncel adı IMO'dur (ince bağırsakta metan üreten mikroorganizma çoğalması) ve daha çok kabızlıkla görülür. Hidrojen sülfür tipi ise araştırma aşamasındadır ve yaygın testlerde ölçülmez. Farkları SIBO türleri sayfasında bulabilirsiniz.

SIBO nasıl anlaşılır?

SIBO'dan şüpheleniyorsanız bir gastroenteroloji (iç hastalıkları) uzmanına başvurmanız gerekir. Hekim önce şikâyetlerinizi, kullandığınız ilaçları ve geçmiş hastalıklarınızı değerlendirir. Gerekirse başka hastalıkları dışlamak için kan tahlili ya da başka tetkikler ister.

En sık kullanılan yöntem nefes testidir. Şekerli bir sıvı içtikten sonra belirli aralıklarla bir torbaya nefes verirsiniz. Nefesteki hidrojen ve metan ölçülür. İnce bağırsak sıvısından kültür daha kesin bilgi verir ama zahmetlidir ve rutin uygulanmaz. Testin nasıl yapıldığı SIBO testi sayfasında anlatılıyor.

SIBO nasıl tedavi edilir?

Tedaviyi hekim planlar. Çoğu zaman antibiyotik tedavisi uygulanır. İlacın türü ve süresi hekim kararıdır. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması gibi altta yatan bir neden varsa onun yönetimi de tedavinin parçasıdır. Bazı durumlarda hekim ve diyetisyen gözetiminde elemental diyet (yalnız özel sıvı formülle beslenme) kullanılır.

Beslenme bu sürecin destekleyici tarafıdır. Diyet SIBO'yu tek başına tedavi etmez. Şikâyetleri hafifletir, tedaviden sonra hangi besinlerin size dokunduğunu anlamanızı sağlar.

SIBO'da ne iyi gelir?

Şikâyetleri hafifletmek için en sık kullanılan yol, kolay mayalanan besinleri kısa bir süre azaltmaktır. Buna düşük FODMAP diyeti denir. FODMAP, bağırsakta kolay mayalanan bazı karbonhidratlardır. Düzenli öğünler, ölçülü porsiyon ve soğansız, sarımsaksız pişirme de günlük hayatta işe yarar. Ayrıntılar SIBO diyeti sayfasında.

Bitkisel karışımların ya da "bağırsak temizliği" yöntemlerinin SIBO'yu geçirdiği kanıtlanmamıştır. Probiyotik ve takviyeleri kullanmadan önce hekiminize ve diyetisyeninize danışın.

SIBO'da diyetisyen ne yapar?

Tanı ve ilaç tedavisi hekimin alanıdır. Beslenme tarafını diyetisyeninizle planlarsınız. Diyetisyen hangi besinlerin ne kadar süreyle azaltılacağını, hangi sırayla geri ekleneceğini ve öğünlerin nasıl kurulacağını sizinle birlikte belirler. Amaç, şikâyetleri hafifletirken yetersiz beslenmeye yol açmayan, sürdürebileceğiniz bir düzen kurmaktır.

SIBO geçer mi, tekrar eder mi?

Tedaviyle birçok kişinin şikâyetleri azalır. SIBO bazı kişilerde tekrar edebilir, özellikle altta yatan neden sürüyorsa. Bu yüzden tedavi sonrasında da hekim takibi ve düzenli beslenme önemlidir. Tedaviden sonra besinleri tek tek geri eklemek, öğün düzenini korumak ve şikâyetler geri dönerse erken fark etmek işinizi kolaylaştırır. Bu konuyu SIBO tekrarlar mı yazısında ayrıca ele aldık.

Şu durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurun: istemsiz kilo kaybı, kanlı ya da siyah dışkı, geceleri uyandıran ishal, ateş, kansızlık, yutma güçlüğü, 50 yaşından sonra yeni başlayan şikâyet.

Kaynaklar

1. Pimentel M. ve ark. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol 2020 (yeni sekmede açılır) — SIBO tanımı, belirtileri, risk etkenleri, tanı ve tedavi
2. Quigley EMM. ve ark. AGA Clinical Practice Update on Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Gastroenterology 2020 (yeni sekmede açılır) — Koruma mekanizmaları, kültür ve nefes testinin yeri
3. Rezaie A. ve ark. Hydrogen and Methane-Based Breath Testing in Gastrointestinal Disorders: The North American Consensus. Am J Gastroenterol 2017 (yeni sekmede açılır) — Nefes testi, metan baskın tip ve IMO adlandırması

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com